Dit bericht hoort bij breinweek

Tractografische reconstructie van neurale verbindingen in de hersenen.
***
Voor breinweek sprak ik met mijn goede vriend Ruben Verhagen, die biomedische wetenschappen studeert en zijn keuzevakken in de hersenhoek kiest. In deze opgepoetste weergave van ons gesprek vertelt Ruben wat het brein zo vet maakt, hoe we de evolutie in eigen handen moeten nemen, en wat een lekker alternatief voor koffie kan zijn. “Wat jij vertolkt is de angst voor iets nieuws.”
***
Waarom zijn hersenen zo interessant?
Je hersenen bepalen eigenlijk alles. Ze bepalen wat je voelt en denkt en hoe je je omgeving waarneemt, maar ze beperken je ook in van alles.
Ik vind het interessantste dat sterrenstof zich zo heeft kunnen organiseren dat het zichzelf af kan vragen waar het vandaan komt – dat het een bewustzijn heeft vergaard. De vraag is of we ooit in staat zullen zijn met onze eigen hersenen alles over ons gedrag, denken en bewustzijn volledig te kunnen verklaren.
Door zoveel mogelijk te weten te komen over de werking van de hersenen probeer ik te begrijpen wat gevoelens, bewustzijn en vrije wil inhouden.
Kan de neurologie dat uitleggen?
Dat weet ik niet, maar het is wel een hele goede poging om rationele antwoorden te vinden op filosofische kwesties.
Hebben we daar wat aan?
Voor mij persoonlijk zijn de filosofische vragen belangrijk. Maar er zijn ook praktische toepassingen, zoals het genezen van neurologische en psychiatrische aandoeningen. En misschien kunnen we in de toekomst ook wel wat verbeteren aan onze cognitieve vermogens.
Hebben die verbetering nodig?
Ik denk dat het in onze natuur zit om altijd onszelf te willen ontwikkelen. In alles wat we doen proberen we efficiënter en beter te worden. Evolutie heeft ons daarmee al een heel eind geholpen, maar ik denk dat het nu een natuurlijk onderdeel is van de evolutie dat we deze proberen te versnellen.
Gaat de evolutie niet snel genoeg dan?
Nou, als je puur kijkt vanuit een biologisch oogpunt kun je concluderen dat de efficiëntie van onze hersenen zijn hoogtepunt heeft bereikt. Onze hersenen kunnen niet meer efficiënter en beter worden als gevolg van evolutie.
Maar onze omgeving verandert – ook door ons toedoen – en daar moeten wij ons telkens aan aanpassen. De evolutie is dus niet opgehouden, maar hij moet nu op een andere manier verder.
Moet dat? Onze hersenen doen het toch al goed?
Ja, maar nog lang niet goed genoeg. Er zijn nog steeds oorlogen, we nemen nog steeds verkeerde beslissingen, we zouden allemaal wel slimmer willen zijn, ons beter en langer willen kunnen concentreren.
Maar oorlog en verkeerde beslissingen, horen die er – hoe tragisch ook – niet gewoon bij?
Ja, maar dat zou je ook kunnen zeggen over dodelijke ziektes. Zou je die niet ook willen uitroeien?
Nee. Wat als je alle dodelijke ziektes hebt uitgeroeid?
Dat lijkt me top. Lijkt me ook sowieso leuk als mensen zo lang zouden kunnen blijven leven als ze zelf willen.
Maar doodgaan hoort toch ook bij het leven?
Ja, maar voor bijna iedereen duurt het leven te kort. Hoe fijn zou het zijn dat je zelf kan beslissen dat je eraan toe bent dood te gaan?
Hoe zou dat eruit zien?
Euthanasie. Dat wordt nu gebruikt voor mensen die levensmoe zijn geworden door hun ouderdom. Ze zijn door lichamelijke en geestelijke beperkingen hun plezier in het leven verloren. Als ze nog plezier zouden hebben zouden die mensen niet voor euthanasie kiezen.
Maar als je lol in je leven hebt, dan kies je er toch niet bewust voor om dood gaan? Wat is nou een goed moment om dood te gaan?
Geen moment.
Dus we hebben het over onsterfelijkheid.
Read more…