WASHINGTON - De Amerikaanse justitie is een straf- en civielrechtelijk onderzoek tegen oliereus BP begonnen. Inzet is uit te zoeken of er in aanloop naar de olieramp in de Golf van Mexico wetten zijn overtreden. Zo ja, dan zal volgens minister van Justitie Eric Holder “extreem krachtig” worden opgetreden.

De olieramp aan de zuidkust van de Verenigde Staten wordt inmiddels de “ergste milieuramp” genoemd die het land ooit heeft meegemaakt. BP is na zes weken van mislukte pogingen om het lek te dichten vandaag begonnen met een nieuwe poging, die is te vergelijken met het plaatsen van een piepklein dekseltje op een losgeslagen brandslang. Robots moeten de manoeuvre op een diepte van 1,7 kilometer uitvoeren.

Obama maakt zich kwaad

President Obama, die eerder zware kritiek kreeg omdat hij te weinig zou doen om de ramp in te dammen, sloeg gisteren opnieuw harde taal uit. “Als er wetten zijn gebroken die hebben geleid tot deze dood en vernietiging, dan is mijn plechtige belofte dat we de verantwoordelijken van deze catastrofe, in de naam van de slachtoffers en in naam van de mensen in de Golfregio, zullen berechten.” Eerder noemde Obama de ramp ‘hartverscheurend’.

BP in de problemen

Het aandeel van BP kelderde toen het strafrechterlijk onderzoek bekend werd gemaakt dusdanig, dat het de Dow Jones-index mee naar beneden sleurde.

BP, Halliburton en TransOcean, de drie bedrijven die ieder voor een deel van het ingestortte Deepwater Horizon verantwoordelijk waren, zijn gevraagd alle documenten die informatie over de toedracht van de ramp zouden kunnen bevatten, te bewaren. Bij een openbare zitting drie weken geleden gaven deze bedrijven elkaar de schuld van de ramp, tot woede van president Obama.

BP’s topman Tony Hayward is ondertussen onderwerp van veel controverse, omdat hij de omvang van de ramp herhaaldelijk probeert te bagatalliseren. Het lek was volgens hem “relatief piepklein”. Een paar dagen geleden zei hij dat er niemand was die liever wilde dat de hele ramp achter de rug was dan hijzelf, omdat ook hij zijn leven terugwil.

Beelden van het lek

BP werd door de Amerikaanse overheid gedwongen videobeelden van het olielek openbaar te maken:

Risicovolle poging

Een groot risico van BP’s huidige poging om de olie af te voeren – waarbij een kap over het lek wordt geplaatst die de olie afzuigt – is dat de hoeveelheid lekkende olie tijdelijk met wel 20 procent toe kan nemen, omdat een pijpleiding moet worden doorgezaagd. Dat komt bovenop de huidig 500.000 tot een miljoen lekkende vaten olie per dag. De nieuwe methode, die de olie zou opvangen maar het lek niet zou dichten, is op deze diepte (1,7 kilometer) niet eerder toegepast.

Zogenaamde ‘relief wells’, nieuwe boorputten die de olie afleiden, zijn in verleden wel effectief gebleken. Maar deze putten zijn pas in Augustus gereed.

Eerder werd bekend dat het mechanisme dat het lek had moeten voorkomen, de zogenaamde blow-out preventer (BOP), niet werkte op het moment suprême. Van precies hetzelfde model BOP zijn er wereldwijd nog 2500 in gebruik. 130 daarvan functioneren in diep water, zoals het exemplaar dat het op 20 april liet afweten. Volgens de bestuursvoorzitter van het bedrijf dat de BOPs maakt werkt zijn apparatuur prima, maar de gebeurtenissen van 20 april bewijzen dat het ook in de toekomst mis zou kunnen gaan.

• Bekijk een fotoreportage van de olieramp

UPDATE: De olievlek bedreigt nu ook de kust van Florida. Florida is zeer populair als toeristische bestemming, ook bij veel Nederlanders. Eerder bereikte de olie ook al de stranden van Lousiana, Mississippi en Alabama.

Foto boven: NASA