Om de problemen van onze vervuilende manier van leven de baas te kunnen, moeten we ons afvragen wat onze plaats in deze wereld is. Een van de hardnekkigste denkfouten van onze huidige (consumptie-)maatschappij zullen we dan moeten rechtzetten, namelijk dat wij ‘boven’ de natuur staan. Die idee ligt ten grondslag aan de enorme industrialisering die we in de vorige eeuw hebben gezien en die we nu nog zien in landen als China. De natuur staat in dienst van de mens, is ons bezit.

Dat denkbeeld zullen we moeten loslaten als we onze toekomst op een positieve manier willen definiëren. We hebben er baat bij manieren te zoeken waarop we samen met de natuur aan de weg kunnen timmeren. Ontwikkeling en consumptie zijn prima, we hoeven heus niet overal mee te stoppen, terug te gaan naar de oertijd. We moeten wel de manier waarop we consumeren fundamenteel heroverwegen.

Ideeën daarover zijn er al lang, met name Cradle to Cradle is een inspirerende en concrete uitwerking daarvan.

Ook de kanteling in ons denkbeeld is al bezig. Een kleine maar groeiende groep mensen is al uiterst actief bezig een werkelijk duurzame toekomst vorm te geven.

Aan het einde van een lang gesprek daarover in Tegenlicht kwam terecht ter sprake hoe het uiteindelijk veranderende normen zijn die onze toekomst bepalen.

De vraag waarop wij het antwoord ook in het komende decennium zullen zien veranderen, is: Wat vinden we normaal? Is het normaal om uit plastic flesjes te drinken en die dagelijks of wekelijks weg te gooien? Of is het normaal om een aluminium fles te kopen waar je een leven mee doet? Tasje erbij? Of: Had u niet even een tas van thuis mee kunnen nemen?

Ik denk dat zo’n normatieve verandering op basis van een positieve, inclusieve filosofie (noem het ‘ecologisme’) de meeste invloed zal hebben op ons gedrag en ons op weg zal helpen naar een betere toekomst. Een mooier decennium kan ik me niet voorstellen.