Het nieuws rond de door Wikileaks gelekte video van een schietpartij in Irak blijft komen. Na de eerste,boze reacties wordt plaats gemaakt voor nuance.
- Dit bericht volgt op Wikileaks Irak video, the day after (2)
Vooral van ex-soldaten, zoals hier en hier en hier, is te horen hoe weinig wij weten over de situatie die we in de video te zien krijgen, en hoe het voor ons toeschouwers onmogelijk is te oordelen over wat de militairen hebben gedaan. Ja, het ziet er verschrikkelijk uit en zo klinkt het ook, maar, toeschouwers, zouden jullie die camera niet ook hebben aangezien voor een raketwerper?
Hoewel deze nuance op zijn plaats is, en in een wat eenzijdige vorm ook door bijvoorbeeld The Economist wordt gebracht, kan die ook te ver doorschieten.
Analyse berichtgeving Volkskrant
De Volkskrant berichtte gister in een relatief klein kader over de video, zonder referentie te maken naar het commentaar dat daarbij te horen was van de militairen. Wie de beelden heeft gezien, weet dat dit commentaar bijzonder schokkend was en – net als de aanval op het busje – vele vragen oproept. Die vragen werden gisteren niet beantwoord door de Volkskrant.
Vandaag publiceerde de krant twee vervolgberichten. Het eerste stuk, van Stieven Ramdharie, is getiteld: “Raketwerpen blijkt een fotocamera.” Het verhaal begint, tot mijn verbazing, vanuit het perspectief van de piloten. “Voor de vliegers van Crazy Horse 18, een van de twee Apache-helikopters die in de ochtend van 12 juli 2007 boven Bagdad cirkelen, is het duidelijk. De groep Irakezen die ze op de grond zien lopen in de wij Al-Amin, zijn overduidelijk rebellen.”
Het stuk vervolgt binnen de kaders van de piloten konden het niet goed zien en de beelden komen uit een moeilijk stukje Bagdad, uit een moeilijke periode. Dan volgt koeltjes de vierde alinea:
“De tot maandag geheime video van het tragische incident in Al-Amin, waarbij een Reuters-fotograaf en zijn chauffeur werden gedood in een spervuur van 270 kogels, werpt geen nieuw licht op het Irakconflict. Sinds de Amerikaanse invasie van 2003 zijn er talloze incidenten geweest waarbij burgers en journalisten voor rebellen werden aangezien.”
“Maar zelden werd zo’n vergissing gefilmd en gepubliceerd. Het Pentagon (…) moet nu lastige vragen beantwoorden. Waren de Apache-schutters te schietgraag? Overtraden ze de rules of engagement?“
Dat zijn inderdaad goede vragen, maar in dit bericht worden ze vooral van Amerikaanse zijde beantwoord. Direct na deze alinea valt de schrijver terug in het Amerikaanse perspectief: het Pentagon en een voormalige medewerker van de Nationale Veiligheidsraad van het Witte Huis mogen hun duiding geven. Wat we hier zien is een tragisch maar begrijpelijk incident.
Pas in de laatste alinea komt Julian Assange, medewerker van Wikileaks, aan het woord: “Als deze moorden rechtmatig waren onder de rules of engagement, dan zijn deze regels verkeerd.”
Mijn punt: deze laatste opmerking had het nieuws moeten zijn. Het bericht is naar mijn smaak precies op zijn kop opgesteld. Nuance is zeker op zijn plaats, maar beginnen vanuit het perspectief van de piloten?
Het tweede bericht op dezelfde pagina gaat over Wikileaks, dat een “mysterieuze klokkenluidersite” wordt genoemd.
Alle ophef overdreven?
Door deze twee berichten samen krijgt al het nieuws rond de video een wat overdreven lading. Dit gebeurt wel vaker, en nu zijn er toevallig beelden van, zo luidt de duiding. Bovendien, het is begrijpelijk dat de piloten het verkeerd zagen.
Dat mag wel wezen, ik zal die nuance niet bestrijden. Maar daarmee is de kous niet af, want de tweede beschieting, van het busje dat gewonden af kwam voeren, is onder geen voorwaarden te verdedigen. Er ging geen dreiging uit van de mannen die de gewonde journalist te hulp schoten. Oud generaal Hans Couzy noemde deze beschieting gisteren in Pauw en Witteman een ‘pure oorlogsmisdaad‘.
Fog of war of niet, ook dit deel van het verhaal verdient vermelding.
En hoewel de Volkskrant online wel verslag heeft gedaan van het zieke commentaar van de piloten en gunners, is het vreemd dat dit niet ook in de papieren krant is verschenen. Wie alleen de papieren krant leest, zal nooit weten hoe pijnlijk de beelden precies waren.
De enige reden dat dat jammer is, is dat dit nieuws een uitgelezen kans voor bezinning was. Dit had een aanleiding kunnen zijn voor het stellen van lastige vragen. Tot nu toe is dat in de Nederlandse en Amerikaanse pers die ik heb bekeken, naar mijn smaak, te weinig gebeurd.
***
Gerelateerde verhalen
