Nederland wordt dé fossiele energieleverancier van Europa

in De Groene Amsterdammer

18523437

Beeld: Freek van Arkel / Hollandse Hoogte, via De Groene Amsterdammer

 

De Nederlandse overheid is niet echt geïnteresseerd in duurzame energie. Er wordt wel over gesproken en er worden streefcijfers gepresenteerd, maar in feite heeft het energiebeleid vooral geleid tot de inzet van meer kolen en meer gas. Hierdoor ontwikkelt Nederland zich tot dé fossiele energieleverancier van Noordwest-Europa.

Onderzoek van De Groene Amsterdammer laat zien dat de belangen van de gassector en de energie-intensieve industrie een doorslaggevende invloed hebben op het Nederlandse energiebeleid. De overheid bewijst lippendienst aan groene energie, maar kiest consequent voor gas en voor goedkope, door kolen opgewekte, elektriciteit. Door een gedetailleerde reconstructie van ontwikkelingen in de energiewereld in de afgelopen tien jaar laat het onderzoek zien waarom juist deze keuzes zijn gemaakt. De kostbare investeringen in gasleidingen, gasopslag en kolencentrales hebben grote gevolgen voor de omschakeling naar groene energie. Ze zullen de transitie op z’n minst vertragen en op z’n ergst blokkeren.

Zo heeft Nederland zich met succes ingespannen om de ‘gasrotonde’ van Europa te worden: een knooppunt van internationale gasstromen, pijpleidingen en handel. Er werd ongeveer acht miljard euro geïnvesteerd in infrastructuur in binnen- en buitenland. Staatsbedrijf Gasunie kocht voor 2,15 miljard euro een Duits gasnetwerk; een investering waarop later maar liefst 1,52 miljard moest worden afgeboekt. Voor de gasrotondestrategie is nooit een economische onderbouwing gegeven, maar ze betekent dat de Nederlandse staat de komende vijftig jaar een belangrijke fossiele speler blijft.

Ook op het gebied van elektriciteit maakt Nederland keuzes die ertoe leiden dat we nog voor decennia vastzitten aan fossiele brandstoffen. Onder druk van een jarenlange lobby van de energie-intensieve industrie heeft het ministerie van Economische Zaken zich ingespannen om meer kolencentrales in Nederland te krijgen. Door Europese energieproducenten werd vijf miljard euro geïnvesteerd in drie nieuwe centrales op de Maasvlakte en in de Eemshaven. De  nieuwe kolencentrales, die nog moeten gaan draaien, zullen er nog voor tenminste veertig jaar staan en een omschakeling naar groene energiebronnen tegenhouden. Concurrentie van grote hoeveelheden wind- en zonne-energie zet de winstgevendheid van de toch al niet erg goed renderende centrales alleen maar verder onder druk, en is daarom – bezien vanuit de nieuwe kolencentrales en hun eigenaren – ongewenst.

Terwijl de overheid zo consequent inzette op meer kolen en gas ging ze gewoon verder met het formuleren van groene doelen. In het regeerakkoord werd afgesproken om zestien procent duurzame energie te halen in 2020. Maar de subsidie die daarvoor wordt uitgetrokken, is bij lange na niet genoeg om een sprong naar duurzaam te maken. Terwijl buurlanden besluitvaardig inzetten op groen lijkt Nederland dé fossiele energieleverancier van Europa te worden. Als u op koude dagen stroom nodig heeft, dan kunnen we leveren. Had u liever gas, dan kunnen we u dankzij de gasrotondestrategie ook helpen.

De Groene Amsterdammer presenteert deze week de energiegeschiedenis van een land dat hard op weg is om het meest fossiele van West-Europa te worden.

Publicatie komt voort uit masterclass onderzoeksjournalistiek

Waarom lukt het niet om de Nederlandse energievoorziening te verduurzamen? Die vraag stond centraal bij de vierde masterclass onderzoeks­journalistiek van De Groene Amsterdammer. Vier deelnemers deden onder begeleiding van onderzoeker en publicist Marcel Metze bijna een half jaar onderzoek naar de belangen en machtsverhoudingen in de energiesector. Dit artikel is het resultaat van hun inspanningen. Na uitgebreid literatuur­onderzoek voerden de deelnemers van de masterclass meer dan honderd achtergrondgesprekken met experts van onderzoeksbureaus, betrokkenen uit het bedrijfsleven, brancheverenigingen, politiek en overheid. Bijna de hele energiewereld is onder de loep genomen: er zijn bezoeken gebracht aan conferenties, kolen­centrales, een beurs over energie­handel, een kolenoverslag­bedrijf en een LNG-terminal. Al vroeg in het onderzoek werd de keus gemaakt om vooral aandacht te besteden aan de energiebronnen waar miljarden in omgaan, zoals gas en kolen. De masterclass besloot minder aandacht te besteden aan de groeiende maar nu nog marginale duurzame energiebronnen.

Lees het hele verhaal van Belia Heilbron, Jelmer Mommers, Thomas Muntz en Huib de Zeeuw op de site van De Onderzoeksredactie 

Het onderzoek naar de Nederlandse fossiele energiehuishouding kreeg veel lof en werd genomineerd  voor de Aanmoedigingsprijs Onderzoeksjournalistiek van de VVOJ. De onderzoeksgroep heeft zich sindsdien bezig gehouden met onder meer schaliegas, het energieakkoord van de SER, en de lobby rond het Europese emissiehandelssysteem ETS. Zie groene.nl/energie voor meer

© De Groene Amsterdammer en de auteurs, alle rechten voorbehouden