Links en rechts: wederzijds onbegrip

in Uncategorized

Nederland gaat terug naar een verzuilde politiek

Begrijpen Nederlanders elkaar nog wel?

Schijnbaar eenvoudige verdelingen als ‘links’ en ‘rechts’ zorgen voor veel onbegrip. Servaas van der Laan, die op zijn eigen weblog alleen over Italiaanse aangelegenheden schrijft, betoogt in deze gastbijdrage dat Nederland in die zin terug gaat naar de politiek van de verzuiling. Eigen kamp eerst en: wel roepen, niet luisteren.

Mijn broer en ik liepen over de Meent in Rotterdam. We passeerden het pand waar vroeger het restaurantje Toen zat. Nu huist er een tijdelijk kunstatelier, gedoogd door de gemeente. Het was druk, blijkbaar was er een expositie gaande.

Bij de aanblik van deze nieuwe artistieke invulling van het gebouw, doemde er een vraag op bij mijn broer die hij mij vervolgens hardop stelde. “Wat is dit voor linkse hobby”?. Ik keek naar binnen en aanschouwde de kleurrijke figuren die gepassioneerd naar provisorisch opgehangen schilderijen stonden te kijken. Ik vond de woorden van mijn broer wel grappig en lachte erom.

Rechtse lul

Maar blijkbaar hadden enkele ‘linkse hobbyisten’ die buiten voor het atelier stonden, de opmerking ook opgevangen. “Rechtse lul” riepen ze mijn broer toe. “Kankerlijer” voegde een ander toe. Ik schrok van deze felle reacties. Mijn broer rechts, okay, maar een lul? En wat heeft die verschrikkelijke ziekte hier nou weer mee te maken?

Het geval deed me beseffen dat er wat aan de hand is in het land. Het lijkt erop alsof de Nederlander verleerd is om zijn naaste te tolereren. Wat is er mis met linkse hobby’s en wat is er in godsnaam mis met een rechtse lul? Ik begrijp beiden heel goed.

De kunstenaar in het atelier wil niet dat zijn subsidie wordt ingetrokken. Kunst is een product dat niet direct geld oplevert. Het heeft ook een hogere, culturele waarde die niet in Euro’s is uit te drukken.Maar aan de andere kant begrijp ik ook het standpunt van mijn broer. Hij werkt hard en ziet meer dan de helft van zijn geld verdampen bij de Belastingdienst. Waarom moet mijn broer hard werken voor zijn geld en willen kunstenaars voor een dubbeltje op de eerste rij zitten? Ik begrijp de rechtse lul en ik begrijp de linkse hobbyist.

Het probleem is dat ze elkaar niet begrijpen.

Online onbegrip

Je ziet dit het beste terug in commentaren onder online nieuwsartikelen. De Telegraaf publiceerde onlangs bijvoorbeeld een artikel over het dubbele paspoort van staatssecretaris Veldhuijzen. Zij moet afstand doen van haar Zweedse nationaliteit, vindt Wilders. Als bewindspersoon kan zij immers maar één land dienen en dat is Nederland, niet Zweden.

Uit de commentaren blijkt dat veel mensen de kwestie niet precies begrijpen. Een veel gehoorde opmerking is: “Wilders heeft zelf ook een vrouw met een dubbele nationaliteit, zij moet die ook inleveren”. Dit gegeven is opmerkelijk te noemen, maar heeft niets met deze kwestie te maken. Wilders heeft het immers over de dubbele nationaliteit van bewindspersonen, niet van echtgenotes.

Maar het gebrek aan precies begrip van deze kwestie weerhoudt de lezers van het artikel niet om naar harte lust te reageren. Dat gaat ze goed af, omdat iedereen de dogmata van de eigen politieke kring door en door kent. Mensen voelen zich gelieerd aan een stroming (‘links’ of ‘rechts’) en ze roepen elkaar allemaal na zonder precies te begrijpen wat het nog betekent om links of rechts te zijn – als dat überhaupt nog iets betekent. De verschillende kanten staan niet open voor discussie. In die zin is het alsof we weer terug zijn in de verzuilde standenmaatschappij van voor de individualisering.

Neem wat reacties uit “zuil Wilders”:

“ik had vandaag de radio in de auto aan ,alles wat Dhr Wilders doet word genoteerd,kunnen we het niet over de (smerige linkse hebben)die ons naar de afgrond hebben gebracht,banken omgevallen,overvallen die nog steeds plaats vinden,onveiligheid op straat,rechters die niet te vertrouwen zijn.is de DHR Wilders hier het slachtoffer van.BAH,BAH ”

“voor al die linkse zeikers .als Wilders niet gereageert had dan was hij ook veroordeeld door de linkse meute die uit uitkeringtrekkers en nietsnutten bestaan dan had hij weer met twee maten gemeten.Wilders is met 100% in mijn achting gestegen .hij blijft woord houden,als hij dit niet zou doen dan wordt hij daar door weer als een man neer gezet die met alle winden mee draaid.of je het eens bent of niet,hij is een man van zijn woord.links kan niet verkroppen dat hij vrijspraak kreeg voor zijn zogenaamde haatzaaien”

En de volgelingen van de “linkse kerk” reageren zo:

“Zelden zo’n onbenullig land met zo’n onbenullige regering gezien. De rijken en de banken hebben miljarden opgevreten. En de PVV stemmers geven links de schuld, hoe stom kunnen mensen zijn. Die crisis die door rechtse mensen is ontstaan gaat betaald worden door de mensen met de lage inkomens, maar nog steeds vinden de Henken en de Ingrids met de lage en modale inkomens dat deze regering er voor hen is. Maar hun goeroe struikelt alleen maar over paspoorten en geloven”

“Kan er meteen even gekeken worden naar mevrouw Wilders: Ook zij kan haar Hongaarse paspoort inleveren. (Hongarije zit niet in de Europese Unie)”

Het is alsof de ene persoon in de lift zich schreeuwend staat af te vragen waarom de ander in een andere lift zo hard aan het schreeuwen is

De commentaren uit beide kampen zijn geen oprechte persoonlijke opvattingen (hoe oprecht ze ook lijken). Het zijn copy-pastes uit leerboeken van de eigen school. PVV-ers strooien met woorden als ‘linkse zeikerds’, ‘uitkeringtrekkers’ en ‘nietsnutten’ (in dit geval overigens ook nog eens compleet off-topic). ‘Links’ komt met de banken en rijken die al ons geld hebben opgevreten (eveneens off-topic). Het doet mij denken aan mijn vader die PvdA-ers vroeger bestempelde als ‘salonsocialisten’ en ‘zakkenvullers’.

Jarenlang heb ik deze termen overgenomen. Als ik op een feestje iemand tegenkwam die op de PvdA stemde dacht ik gelijk “Ha, daar heb je weer zo’n salonsocialist”. Wat het betekende wist ik niet, maar het was in ieder geval niet veel goeds.

Verzuild denkpatroon

Dit alles toont het traditionele verzuilde denkpatroon dat nu weer in schwung lijkt te geraken. Het probleem van deze denkwijze is dat het iedere vorm van een eigen, doordachte interpretatie verjaagt. Als een PVV-stemmer zijn gezonde verstand zou gebruiken, had hij vraagtekens gezet bij het veroordelen van een staatssecretaris op grond van een dubbel paspoort. Maar nu zegt hij:

“Dom van Rutte en Verhagen om zo iemand te benoemen. Er zijn genoeg vakbekwame mensen met een Nederlands paspoort. Of de nieuwe staatsecretaris moet het belang inzien en een keuze maken. Zweeds inleveren of OPSTAPPEN. Dat is pas karakter. Wilders is indertijd duidelijk geweest geen bewindslieden met dubbele nationaliteit. Straks hebben we ook nog een Amerikaanse premier.”

Hetzelfde geldt natuurlijk voor alle reacties uit linkse hoek waarin compleet irrelevante zaken als verrijking van de rijken en de corruptie van banken worden besproken. Of zij die, zoals eerder genoemd, mevrouw Wilders erbij halen. Een zinloos en onterecht argument in deze kwestie.

Wederzijds onbegrip

Het gevolg van deze manier van handelen is een vergroting van wederzijds onbegrip. Het is alsof de ene persoon in de lift zich schreeuwend staat af te vragen waarom de ander in een andere lift zo hard aan het schreeuwen is. Het geeft ongetwijfeld een heerlijk gevoel om af te geven op de tegenovergestelde ideologie, maar je komt pas verder als je de ander probeert te begrijpen. Het compromis is in Nederland impopulair geworden. Toch is dat nog altijd beter dan complete antipathie jegens de ander.

Ik probeerde mijn broer later op die avond mee te nemen naar de kunstexpositie. Maar hij liep er met een grote boog omheen. Bang als hij was om herkend te worden als de ‘rechtse lul’ van eerder op de avond. Maar ook omdat hij de linkse kunstenaars niet kan, en vooral niet wil begrijpen. Ze hadden mijn broer waarschijnlijk ook met de nek aangekeken.

Dit voorbeeld toont hoe ‘links’ en ‘rechts’ in het dagelijks leven met elkaar omgaan. Ze hebben helemaal geen zin om elkaar te ontmoeten, om in discussie te gaan. Maar als de schreeuwers van beide kampen elkaar online tegenkomen, schelden ze elkaar de huid vol. Lekker makkelijk.

© Servaas van der Laan

Foto: Flickr / Wouter Duijndam