Jon Stewarts mediakritiek

in Amerika

Stewart op tv als presentator van de Daily Show

The image of Americans that is reflected back to us by our political and media process is false

Afgelopen zaterdag hielden Jon Stewart en Stephen Colbert hun Rally to Restore Sanity (and/or Fear). Stewart is de presentator van het satirische nieuwsprogramma The Daily Show en pleitte voor redelijkheid. Colbert is zijn zogenaamd conservatieve tegenhanger bij dezelfde omroep, presentator van The Colbert Report. Hij pleitte voor angst. Redelijkheid won.

Tegen het einde van het evenement, waarin muziekoptredens, sketches en filmpjes elkaar afwisselden, hield Stewart een semi-serieuze toespraak. Die ging niet primair over ‘redelijkheid’, maar over hoe Amerikaanse massamedia die redelijkheid tekort doen. Zoals de over journalistiek bloggende Jeff Jarvis optekent: het hele evenement diende vooral om de corrupte werking van Amerikaanse reuzenmedia (opnieuw) aan te tonen.

Bekijk Stewarts speech of lees de mediakritische fragmenten ervan hieronder (transcript hele toespraak hier, meer video’s van de rally hier):

Rally to Restore Sanity and/or Fear
Jon Stewart – Moment of Sincerity
www.comedycentral.com
Rally to Restore Sainty and/or Fear The Daily Show The Colbert Report

The country’s 24 hour political pundit perpetual panic conflictinator did not cause our problems but its existence makes solving them that much harder.

If we amplify everything we hear nothing… The press is our immune system.  If we overreact to everything we actually get sicker–and perhaps eczema.

[The] image of Americans that is reflected back to us by our political and media process is false. It is us through a fun house mirror, and not the good kind that makes you look slim in the waist and maybe taller, but the kind where you have a giant forehead and an ass shaped like a month old pumpkin and one eyeball.

Stewart op de Rally to Restore Sanity and/or Fear

Stewart combineert in zijn Daily Show goeie grappen met een uitstekend begrip van de werking van de Amerikaanse massamedia. Hij laat bijna elke dag weer zien hoe die media de werkelijkheid verdraaien. Hier een (beetje oud maar) uitstekend voorbeeld:

The Daily Show With Jon Stewart Mon – Thurs 11p / 10c
“i” on News
www.thedailyshow.com
Daily Show Full Episodes Political Humor Rally to Restore Sanity

(Andere voorbeelden: over CNN, over MSNBC, nog een keer over CNN, over Fox News, en ten slotte over Glenn Beck.)

De specifieke aanpak is bij ieder verhaal anders, maar de grote lijn van al dit soort analyses is: dit is wat er wordt uitgezonden, dit is de manier waarop de rapportage geconstrueerd is, dit zijn de beweegredenen van de makers, zo hangen deze dingen samen, en, met een grap: zien jullie ook hoe absurd dit is?

Er zijn grenzen aan dit soort analyses, want binnen het kader van de satire en daarin kun je natuurlijk niet alles uitleggen. Maar wel een hoop, en het blijft toegankelijk.

Rally To Restore Sanity Main Stage

Tijdens het evenement probeerde Stephen Colbert, Stewarts zogenaamd conservatieve tegenpool, hem het hele redelijke project uit zijn hoofd te praten door hem te laten zien hoe eng alles is; hoeveel reden er is om heel erg bang te zijn. Terwijl Stewart en Colbert in een voor hen typische sketch het conflict tussen rede en angst uitvechten, probeert Colbert zijn enge punt te maken door een filmpje te tonen van de Amerikaanse media. Unleash the media!, roept hij:

Point taken, Colbert.

Maar Stewart haalt zijn gelijk ook weer binnen. Deze media zenden dit wel uit, maar deze beelden zeggen niets over hoe de VS ervoor staat. Al die uitvergrote angsten zijn ongegrond. Dus: vertrouw niet op dit beeld.

Mediakritiek, maar ook: circus

Mediakritiek was het voornaamste doel van de Rally to Restore Sanity (and/or Fear), tot zover ben ik het dus met journo-blogger Jeff Jarvis eens. Maar Jarvis concludeert ook dat Stewart zich wist af te scheiden van media, politiek en overheid, en dat hij zich daarmee dichter bij de mensen plaatste.

Daarin heeft hij ongelijk. Stewart (of Colbert, die in feite even belangrijk is in het hele project) is geen moment zelf buiten het spectrum van politiek en media gestapt. Jarvis mag zich dan aan hem verwant voelen; Stewart staat net zo ver van hem en de ‘mensen in het land’ af als de gemiddelde politicus. Hij is meer personage dan persoon.

Het hele punt is eerder dat Stewart een belangrijk onderdeel is geworden van het media-politieke spectrum, en dat hij zichzelf er met deze rally zelfs (succesvol) het centrum van maakte (het was in die zin ook gewoon machtsvertoon). We kunnen zeker weten dat de bijeenkomst politiek was omdat werd gezegd dat die niet politiek was.

Het Amerikaanse mediacircus wordt met de toevoeging van deze intelligente satire juist groter, het terrein waarop entertainment beslag heeft gelegd eveneens. In feite bevestigde de Rally dat entertainment en lifestyle bijna synoniemen zijn geworden van politiek. Door te lachen om Stewart ben je als het ware politiek actief geworden.

WORD

Je kunt hier natuurlijk moord en brand om schreeuwen: niemand weet meer waar het in de politiek om gaat omdat alles in soundbites, beelden en nu ook nog in grappen gegoten moet worden!

Waar, niet ideaal. Kijk een keer naar een politicus in De Wereld Draait Door en je weet weer waarom ook veel Nederlandse televisieformats zo hopeloos tekort schieten als het doel is zinvol (inhoudelijk en constructief) over politiek te praten.

Maar tegelijk moeten we toegeven dat Stewarts (en Colberts) bijdrage in dit circus iets goeds heeft gedaan. Beter een Amerikaans mediacircus met Stewart en Colbert, dan zonder hen.

De journalistieke mega-conglomeraten in de VS (die als ieder ander insitituut nou eenmaal niet erg ontvankelijk zijn voor kritiek), zijn namelijk ten overstaan van een enorme mensenmassa op hun plaats gezet. Nu maar hopen dat ze het volume niet zo hard hadden staan dat ze er niets van hebben gehoord, want: ”If we amplify everything, we hear nothing.”

Stewart op de Rally to Restore Sanity and/or Fear

De onvolprezen Stephen Colbert probeert Stewart en het publiek te intimideren met een enorme versie van zichzelf

Foto’s Flickr: Stewarrt tv / Andere Stewarts en Colbert / Stage / Sign