View Larger Map

KABUL – Zes weken geleden nog meldde de bevelhebber van de NAVO in Afghanistan dat er geen enkel bewijs was dat de Iraanse overheid de Taliban steunt. Maar nu is er ineens “duidelijk bewijs van ongepaste Iraanse activiteit”, zoals het leveren van wapens en het trainen van de Taliban.

Dat zei Stanley McChrystal, de Amerikaanse bevelhebber van alle buitenlandse troepen in Afghanistan, gisteren tijdens een persconferentie in Kabul.

McChrystals opmerking suggereert dat Iran de Taliban in Afghanistan helpt. Toch gaf de bevelhebber in dezelfde persconferentie ook toe dat Iran de overheid van Afghaanse president Hamid Karzai over het algemeen bijstaat in haar strijd tegen de Taliban.

In maart kwam een soortgelijke boodschap naar buiten toen de Amerikaanse minister van Defensie Robert Gates de Iraanse overheid van een ‘dubbelspel’ beschuldigde. Hij zei dat Iran in het openbaar een goede buur is voor Kabul, maar tegelijkertijd kleinschalige hulp levert aan de Taliban.

Hoe zijn die opmerkingen met elkaar te rijmen?

Nou, niet.

In de eerste plaats levert McChrystal geen bewijs dat Iran de Taliban helpt, net zo min als Gates dat deed in maart. Veel belangrijker is dat de Iraanse ayatollah’s, zowel geestelijk als politiek leiders van het land, eerder vijanden dan vrienden van de Taliban zijn. De ayatollah’s zijn shi’itisch en de Taliban soennitisch, wat elke samenwerking uitsluit. (Volgens de Taliban zijn de shi’iten heidenen die in afgoden geloven.) Teheran is ook niet vergeten dat de Taliban in 1998 in een moordgolf behalve Afghaanse burgers ook Iraanse diplomaten vermoordde. Daarom lijkt een samenwerking tussen de Iraanse overheid en de Taliban niet alleen onwaarschijnlijk, maar vrijwel onmogelijk.

Verleidelijke suggestie

De suggestie van Iraanse hulp aan de Talibs is verleidelijk, omdat het beeld van gebaarde mannen die samenzweren tegen het Westen prettig overzichtelijk is. En de suggestie lijkt logisch, omdat het klopt dat Iran een Afghanistan wil, vrij van westerse invloed. De Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad laat dat in het openbaar duidelijk merken.

Na afloop van een bezoek aan zijn Afghaanse collega Karzai in maart keurde Ahmadinejad de aanwezigheid van buitenlandse troepen in Afghanistan af. Volgens hem was hun aanwezigheid niet de weg naar vrede in het straatarme, centraal-Aziatische land. Ahmadinejad gebruikte de beschuldiging van ‘dubbelspel’ vervolgens zelf tegen de Amerikanen. Die zouden het terrorisme dat ze bestrijden zelf hebben veroorzaakt.

Niet alleen retorische vrienden

Ahmadinejad profileerde zich tijdens die persconferentie duidelijk als een vriend van Afghanistan. Hij beloofde volle steun aan de bevolking, overheid en reconstructie van het land. Karzai op zijn beurt noemde Iran Afghanistan’s ‘broedernatie’ en zei te hopen dat samenwerking beide landen vrede en veiligheid zou brengen.

Inmenging van Iran kan de strijd tegen de Taliban maken of kraken. De invloed van Iran in de regio is groot en het land heeft gemeenschappelijke belangen met Afghanistan. Beide landen willen rust aan de langgestrekte, gedeelde grens, en beide landen maken zich zorgen om de opiumhandel. (Iran omdat grote hoeveelheden heroïne het land in worden gesmokkeld, Afghanistan omdat de Taliban teert op deze handel.)

Afghaans strijdtoneel

De verwarrende en verwarde beschuldigingen van de VS missen bewijs en dienen vooral een ander doel: Iran zwart maken en haar rol in de ontwikkeling van Afghanistan ontzeggen. Afghanistan wordt gebruikt als een toneel voor een geo-politieke strijd tussen de VS en Iran.

Overigens bevindt een veel geloofwaardiger en wispelturiger partner van de Taliban in Afghanistan zich aan de andere kant van het land. Pakistan heeft de Afghaanse Taliban in het verleden wél gesteund. Maar daar zullen we de Amerikanen niet over horen, Pakistan is immers bondgenoot (en hulpje) in de strijd tegen het terrorisme.