Hopey changey stuff

In de Volkskrant van afgelopen zaterdag stond een haarscherpe analyse van Marcel Möring. Hij evalueert wat de verschrikkelijke Sarah Palin dat hopey-changey-stuff van Obama noemt. Het stuk gaat dus over de VS, maar breder vooral ook over hoop en wanhoop. Wat moeten we met die gevoelens?

How’s that hopey-changey-stuff working out for ya?

Voorbeeld van de heerlijke helderheid van het stuk: “De economie is gestruikeld en lijkt weliswaar overeind te krabbelen, maar iedereen weet dat het systeem niet werkt.” Toch gek dat het functioneert zo lang we collectief mee blijven doen, als je erover nadenkt. Het hele stuk is voor abonnees na te lezen via de site van de Volkskrant.

Een aspect dat mij steeds weer interesseert is hoe we de politieke bewegingen van deze tijd moeten duiden. Möring is daarover glashelder:

“Onze verwachtingen worden bepaald door onze hoop. Welke verandering bij die verwachting hoort maakt het verschil. Er is de positieve verwachting, die van vooruit-naar-een-nieuwe-tijd, naar de helderheid van pragmatisme, een intellectuelere politiek, problemen oplossen door ze te onderkennen. En er is de negatieve: die van terug-naar-toen-het-nog-goed-was, problemen niet oplossen maar ze verwijderen, de duidelijkheid van maatregelen die totaal en meeslepend zijn.”

(…)

“Er waart een spook door de westerse wereld. Het is het spook van de wanhoop en het heeft een tweeling gebaard die positieve en negatieve hoop heet. De ene wijst vooruit en acht verandering mogelijk, de andere kijkt over de schouder en vindt het tegengestelde. De ene accepteert dat de wereld verandert en altijd aan verandering onderhevig is geweest, de andere acht verandering onwenselijk en wil die ongedaan maken. Er is hier geen links of rechts. Er is alleen nog progressief en conservatief en de conservatieven houden er enkele sociaal-democratische ideeën op na, de progressieven hanteren soms ronduit neo-liberale retoriek.”

Aan het begin van dit tweede stukje staat in feite: naar welke richting je in de politiek ook neigt, het is allemaal wanhoop. Weinig vrolijke conclusie. Klopt het? Is alles wanhoop? Lastig. Ik weet het niet zo zeker, maar ik durf het ook niet glashard te ontkennen.

Temper je passie

Mörings analyse eindigt met een pleidooi voor gematigdheid, gebaseerd op een besef dat de vooruit-naar-de-toekomst-hoop ook maar een hoop is, en weinig te maken heeft met de werkelijkheid:

“Hoe tantaliserend de grote woorden, de moeder aller oplossingen, en de duidelijkheid van meeslepend leiderschap ook zijn, ze zijn niets meer dan dat: de uitdrukking van passies die horen bij de verwachtingen die hoop ons ingeeft.”

Zoals Möring optekent deed de president van de Hoge Raad, Geert Corstens, vorige week in Buitenhof ook een oproep voor gematigdheid. Ian Buruma ging hem in de Groene Amsterdammer voor (ook alleen voor abonnees).

It’s not about ideas. It’s about making ideas happen

Deze herhaalde oproepen voor gematigdheid raken bij mij een snaar. Hoe graag ik ook pleit voor de moeder aller oplossingen, in mijn geval duurzaamheid, ik herken de idealistische aard van dat hele project en ik zie welke problemen dat oplevert. De werkelijkheid is weerbarstig, en heeft meer aan pragmatisme dan aan onbuigzaam idealisme. Of is dat alleen maar iets wat gedesillusioneerde mensen ons willen doen geloven?

Ik verbaasde met net over het motto van een weblog waar ik een interessant stukje las over heilige ruimtes, facebook en douchen. Het motto van het weblog luidt: It’s not about ideas. It’s about making ideas happen.

Dit is kenmerkend voor onze tijd. Idealisme is totaal uit de gratie. (Zie ook Susan Neimans Morele Helderheid.) Voor iemand die toch tamelijk idealistisch is ingesteld, is dit alles moeilijk te verkroppen.

Vragen dringen zich op. Hoe kunnen we hoop en passie voor een ideaal een plaats geven binnen een pragmatisch kader? Moeten we dat willen? Of moeten we de moraal dood verklaren en ieder moreel appèl zien voor wat het volgens sommige mensen is: een poging macht uit te oefenen? Welke plaats heeft idealisme in een maatschappij waar burgers vooral consumenten zijn, zowel in de supermarkt als in de politieke arena?

Dit zijn vragen die mij voorlopig nog wel even bezig zullen houden. Iedereen die tot hier heeft doorgelezen (hallo!) is van harte uitgenodigd hierover mee te denken.