Haiti heeft vruchtbare grond maar importeert ook veel voedsel. © Al Jazeera
Dit artikel hoort bij een korte serie over het Haïti van voor de aardbeving van 12 januari 2010. Deel 5: de economie (I).
Haïti is het armste land van het Westerse halfrond. 80% van de bevolking leeft onder de armoedegrens. Het is een van de corrupste landen ter wereld en wordt beschouwd als een mislukte staat. Hoe komt het dat de economie zo zwak is?
Laten we beginnen met wat Haiti niet heeft:
- Stabiliteit
Een dramatische geschiedenis, honderden jaren van politieke onrust en natuurgeweld hebben ervoor gezorgd dat Haïti nooit een stabiele staat is geworden. Om die reden heeft Haïti ook nauwelijks…
- Buitenlandse investeerders
Omdat niemand zijn geld wilt stoppen in een land waar de regering zwak is, en de corruptie enorm.
- Sterke staatsbedrijven
Omdat de politiek van het land zo instabiel is, hebben zich weinig sterke staatsbedrijven kunnen vormen. En als Haïti in de VS, bij de Wereldbank of bij het IMF aanklopte voor een lening, werd vergaande privatisering vaak als voorwaarde gesteld. De zwakke overheid moest zo in de loop der jaren haar enige troeven loslaten. Ik wil hier niet verzanden in een discussie over de voor- en nadelen van privatisering. Duidelijk is dat een zwakke staat zwakker wordt als het vitale industrieën aan een markt uitbesteedt waar ze moet concurreren met sterke staten.
- Een gezonde handelsbalans
Haïti importeert veel minder dan het exporteert. In 2008 importeerde het land goederen ter waarde van 2,1 miljard dollar, het exporteerde maar voor 490 miljard dollar. Het land heeft dus een enorm handelstekort, dat gedeeltelijk wordt gecompenseerd door inkomende buitenlandse hulp, maar desondanks enorm blijft.
Haiti kan, kortom, al decennia niet rondkomen. Wat Haïti ook niet heeft is…
- Voldoende vruchtbare grond
Twee derde van de Haïtiaanse beroepsbevolking is afhankelijk van landbouw, en ongeveer een kwart van de export komt uit deze sector. Maar door radicale ontbossing en bijbehorende verwoestijning neemt de hoeveelheid vruchtbare grond af. De vele natuurrampen die het eiland teisteren maken juist deze sector kwetsbaar. (Later meer hierover.)
- Moderne, private industrieën
Hoewel er een commissie voor de modernisatie (lees: privatisering) van publieke bedrijven bestaat – de CMEP, Commission for Modernization of Public Enterprises – is het in Haïti nauwelijks gelukt moderne industrieën te stichten of te onderhouden. Politieke rellen gaan overigens precies over de vraag of privatisering de juiste weg is.
- Kapitaal
Haïti heeft geen spaarpot, wel schulden. Grootschalige internationale hulp helpt, en geld dat geëmigreerde Haïtianen naar huis sturen ook, maar de balans slaat al met al bijzonder negatief uit. (Later meer over de schuld.)
- Voldoende opgeleide mensen
Slechts de helft van de Haïtianen kan lezen, en degenen die wel kunnen lezen zijn vaak vertrokken in een enorme brain drain die het land al vele jaren teistert. 80% van afgestudeerde Haïtianen vertrekt, vaak naar de VS of Canada.
- Een beurs
Haïti heeft geen beurs.
- Een goede concurrentiepositie
Volgens het Wereld Economisch Forum (WEF, 2003) is Haïti het minst competitieve land ter wereld. De VS spelen een grote rol in het land, maar op het internationale economische toneel is de rol van Haïti beperkt tot het ontvangen van giften en het afsluiten van leningen.
- Energie
Haïti gebruikt weinig energie, maar heeft nog minder. Het land importeert olie en de inwoners hebben ongeveer alle bomen op het eiland gekapt en verbrand om energie op te wekken, bijvoorbeeld om te koken. (Over de ontbossing later meer.) Het land ontbeert een goed werkend elektrische net, de meeste inwoners hebben dan ook geen stroom.
- Inwoners met schulden
Een lichtpuntje. Mocht de volgende crisis de bubbel in de creditcardmarkt doorprikken, dan kunnen de inwoners van Haïti schaterlachen. Het financiële systeem dat het in het Westen zo ‘goed‘ doet is in Haïti nooit van de grond gekomen. Haïtianen hebben dan ook geen toegang tot leningen, wat helaas wel ernstige gevolgen heeft voor de ondernemers in het land. De staat heeft wel schulden en de inwoners in het verlengde daarvan ook, maar dat geldt voor meer landen.
In de volgende aflevering wat Haiti wel heeft.
- Direct door naar Haïti voor de ramp, deel 6: Economie (II)
- Naar het weekoverzicht
Dit artikel is mede gebaseerd op het CIA World Factbook en uitstekende Wikipedia artikelen: 1 2. Ik ben geen econoom en ik heb geen eindredactie. Correcties zijn dus van harte welkom.
Gerelateerde verhalen
