Dit artikel hoort bij een korte serie over het Haïti van voor de aardbeving van 12 januari 2010. Deel 4: instabiel en corrupt.

Ook na de Amerikaanse interventie bleef het een zooitje in Haïti. Tussen 1934 en 1957 volgden zwakke, corrupte en inefficiënte regimes elkaar op. In 1957 kwam de arts Fracois Duvalier, ookwel Papa Doc genaamd, aan de macht. Onder zijn regime, dat steunde op een mengsel van geweld, persoonlijke cult en voodoo-praktijken, werd het land alleen maar zwakker. Uit angst voor de onderdrukking of moord volgde een brain drain.

Toen Francois Duvalier in 1971 overleed, volgde zijn zoon Jean-Claude Duvalier (Baby Doc) hem op. De weerstand tegen zijn regime groeide tot hij in 1986 onder druk en met hulp van de Amerikanen het land verliet. In de 29 jaar dat de Duvaliers aan de macht waren werden tienduizenden Haïtianen vermoord.

Jean-Bertrand Aristide

Tussen 1986 en 1990 volgden militaire staatsgrepen elkaar op. In 1990 werden verkiezingen gehouden, waarbij Jean-Bertrand Aristide als winnaar uit de bus kwam. Men hoopte dat hij de toestand in het land kon verbeteren, maar Aristide werd korte tijd later uit het zadel gewipt door een militaire junta. Deze junta verdedigde de belangen van de rijke Haïtiaanse elite die niet bereid was haar macht op te geven voor de populaire leider Aristide.

Met economische sancties en militair ingrijpen lukte het de VS (met steun van de VN) om de democratisch verkozen Aristide in 1994 weer aan de macht te helpen, maar ook onder zijn macht hielden de corruptie en repressie in het land aan. Aristide zou zelfs betrokken zijn bij de grootschalige Haïtiaanse drugshandel. In 2000 werd hij in omstreden verkiezingen herkozen met 92% van de stemmen.

Aristide was – en is volgens sommigen – enorm populair. Hij wist de ontevredenheid van een grote groep van de samenleving goed te verwoorden. In 2003 gebruikte hij de geschiedenis tegen Frankrijk.  Aristide vraagt dan namelijk het geld terug dat Frankrijk zijn land afhandig heeft gemaakt. Hij krijgt nul op zijn rekest.

Mede naar aanleiding van deze brutale actie en de daaropvolgende politieke inmenging van Frankrijk, breekt in februari 2004 een bloedige opstand uit tegen Aristide.  De president moet onder druk van de VS en Frankrijk in 2004 het land verlaten. Aristide beschuldigt de VS ervan een staatsgreep tegen hem te hebben gepleegd. Hij zou niet gered zijn, zoals de Amerikanen claimen, maar ontvoerd. De VS ontkennen dat. Meer over deze controverse: 1 2 3 4 5 6.

Aanhoudende problemen

In maart 2004 trekt  de VS voor de derde keer in haar geschiedenis met troepen naar Haïti. Er wordt een intererimregering in het leven geroepen, die  verkiezingen voorbereidt. In 2006 wordt René Préval met 51.5% van de stemmen tot president gekozen. De uitslag wordt zoals gebruikelijk betwist, waardoor de nieuwe regering vanaf het begin legitimiteitsproblemen heeft. Préval was trouwens geen nieuwkomer, hij was eerder minister onder Aristide. Hij wordt door een deel van de bevolking gezien als diens tweelingbroer.

In 2004 nemen de Verenigde Naties de leiding in Haïti over van de VS, in de vredesmissie MINUSTAH. Deze missie is nog altijd bezig, maar de resultaten laten te wensen over.

De mensenrechtensituatie is erbarmelijk, de scheiding tussen arm en rijk enorm, de infrastructuur slecht. Haïti is een van de corruptste landen ter wereld en het is bovendien straatarm. Daarover later meer.

• Direct door naar Haïti voor de ramp deel 5: Economie (I)
• Naar het weekoverzicht

Dit artikel is gebaseerd op Wikipedia, de BBC en een interview met Peter Hallward, die een bijzonder kritisch boek schreef waarin hij de Amerikaanse inmenging in Haïti scherp veroordeelt. Ook daarover later meer.