Haïti voor de ramp, deel 3: zwakke staat

Dit artikel hoort bij een korte serie over het Haïti van voor de aardbeving van 12 januari 2010. Deel 3: zwakke staat.

Haïti had vanaf haar onafhankelijkheid te kampen met grote problemen. De Westerse mogendheden waren vanzelfsprekend niet blij met de onafhankelijkheid van het land, omdat de revolutie andere koloniën weleens op ideeën kon brengen.

Monumentale schuld

Frankrijk eiste in 1825 – met oorlogsschepen paraat – vergoeding voor het verlies van hun kolonie. In ruil daarvoor zou Frankrijk Haïti erkennen. Het jonge land bleef achter met een monumentale schuld van 150 miljoen francs, het moderne equivalent van 21 miljard dollar. De schuld werd later gereduceerd tot 90 miljoen francs, maar pas in 1947 volledig afbetaald.

Let wel, dit is een dubbel onrecht. Eerst werd het eiland uitgebuit onder een bruut regime. Toen de slaven zich eindelijk hadden vrijgevochten, legde Frankrijk ze alsnog een strop om de nek. Voor ruim 120 jaar.

Het koloniale verleden had bovendien diepe littekens achtergelaten. “Racial prejudice created by colonialism and slavery outlived them both.”

Het door interne conflicte geteisterde land wist het machtsvacuüm dat met de omverwerping van de Fransen ontstond, nooit effectief op te vullen. Coups, buitenlandse inmenging en acties van gewapende bendes maakten het land blijvend kwetsbaar. Dat had ingrijpende gevolgen voor de economie. Alle winst die de Fransen uit het land wisten te trekken, waren bij gebrek aan centrale aansturing verdwenen. De schuld aan Frankrijk brak de economie van het jonge land op.

Amerikaanse inmenging

Tussen 1915 en 1934 zagen de Amerikanen zich genoodzaakt Haïti te bezetten om hun economische belangen te beschermen. Haitiaanse banken hadden grote schulden uitstaan bij hun Amerikaanse collega’s, waarop Woodrow Wilson besloot het land binnen te vallen.

The US occupation was self-interested, sometimes brutal, and caused problems that lasted past its lifetime. Reforms, though, were carried out. The currency was reformed and the debt stabilized. Corruption was reduced, although never eradicated. Public health, education, and agricultural development were greatly improved.

Ondanks die verbeteringen waren de Amerikanen niet populair. Voor de Haïtianen was het verlies van soevereiniteit onuitstaanbaar. De weerstand tegen de Amerikanen culmineerde in de verkiezing van Sténio Vincent in 1930. Daarop begonnen de Amerikanen hun troepen terug te trekken. President Roosevelt voltooide de terugtrekking in 1934, maar de Amerikanen zouden tot 1947 controle houden over de externe financiën van Haïti.