Een verwoeste straat in Port-au-Prince. Volgens de overheid moet driekwart van de hoofdstad herbouwd worden. Alleen als er strikte regels komen en de overheid ze controleert, kunnen de Haïtianen erop vertrouwen dat de gebouwen bij de volgende aardbeving wel blijven staan. Beeld: UN Photo / Marco Dormino

Hoe is het mogelijk dat in Haïti - vermoedelijk – meer dan 200.000 mensen stierven in een aardbeving van 7.0 op de schaal van Richter, terwijl er in Chili enkele honderden stierven in een aardbeving van 8.8 op die schaal? Let wel, de schaal van Richter is logaritmisch, wat in dat geval betekent dat de aardbeving in Chili 501 keer zo sterk was als in Haïti.

Hoe kan het dan dat Chili het zoveel beter deed?

In de eerste plaats, omdat de aardbeving in Chili zich ongeveer op 34 kilometer diepte voordeed, een stuk uit de kust van de hoofdstad Santiago. In Haïti deed de aardbeving zich dichterbij het aardoppervlak voor op 13 kilometer diepte, en precies naast Port-au-Prince.

Voorbereid

Chili kwam er in de tweede plaats beter vanaf omdat het goed is voorbereid op aardbevingen. Het land heeft er veel vaker mee te maken dan Haïti, en heeft  duidelijke richtlijnen opgesteld waaraan alle gebouwen moeten voldoen.

In Haïti is daar geen sprake van. De grootste oorzaak van de vele doden waren dan ook de slechte gebouwen in Port-au-Prince. Het is bekend: aardbevingen doden geen mensen, gebouwen wel.

Het beton waarmee de gebouwen in Haïti waren opgetrokken was bijzonder goedkoop en verbrokkelde waar de Haïtianen bijstonden. Dat was het grote probleem van Haïti.

Verkeerde praktijken

Volgens seismoloog Roger Bilham kopieeren Haïtianen al decennia verkeerde praktijken van elkaar:

“You know, very frequently, the lowest-paid workers turn up at a construction site, and they’re told to, you know, mix some cement, follow what that man is doing over there, and assemble it. Well, if there’s an engineer on board, it gets done right. If the man does it on his own, he may well be copying incorrect practices. And as a result, Haiti has duplicated a series of catastrophic designs that are weak from the foundations up and consequently fell down.”

Hij wijst als oorzaak aan dat mensen teveel geld willen besparen op bouwkosten, dat anderen winst willen maken:

“And you might think, well, how can anyone be so stupid as to assemble a building without sufficient strength? The answer is, you can save money. And in the developing nations, there is this battle between what should be done and human nature, trying to either overtly make profits or covertly just to save money for the builders.”

Daarmee moet het nu afgelopen zijn.

“And it’s—a well-known phrase is that earthquakes don’t kill people, buildings do. And we are now seeing that buildings are in fact weapons of mass destruction. And in fact, it’s, to me, completely unacceptable that we should live in a world where you can shake the ground a little bit, and the building will fall down. It’s just nonsense. We know how to do it right. It’s just that we haven’t done it right.”

Voor de toekomst

Een belangrijke les voor de wederopbouw van Haïti. Een voorwaarde is een overheid die kwaliteitseisen kan stellen aan de nieuwbouw in Port-au-Prince. Voorlopig is zo’n overheid niet in zicht. Als die niet snel opstaat zullen de gebouwen bij de volgende aardbeving weer in elkaar storten.

• Naar het volgende bericht: Druk met Haïti
• Naar het weekoverzicht

Citaten uit dit transcript. Bekijk het volledige interview met seismoloog Roger Bilham: