Lowlands wil de eerste zonne-energiecentrale van Nederland bouwen en al haar afval op een verantwoorde manier verwerken. Festival-directeur Eric van Eerdenburg legt uit waarom. “Alles wat op Lowlands kan, kan ook in jouw stad.”
1
Wat betekent duurzaamheid volgens u?
Dat je met oog voor je omgeving handelt. Je kunt heel makkelijk alleen maar je eigen doelen centraal stellen, maar je moet ook rekening houden met milieu, mensheid en omgeving.
2
Wat is uw motivatie om duurzaamheid een belangrijk onderdeel te maken van Lowlands?
Als je zoiets als Lowlands organiseert, belast je je omgeving enorm. Ik denk dat je daar een verantwoordelijkheid in hebt.
Ik vind ook dat het past bij een festival om er een maatschappelijke ideologie op na te houden. Popfestivals zijn begonnen als samenkomst van een tegenstroom. Op Woodstock stond vrede centraal. Ik denk dat vandaag de dag duurzaamheid en de toekomst van de aarde in zijn algemeenheid die plek zouden moeten hebben. Ik hoop dat Lowlands ook een inspiratie is voor jonge bezoekers.
2b
- Dit is een uitgebreide versie van mijn gesprek met Eric van Eerdenburg. De beknopte versie leest u hier.
In hoeverre is het financieel common sense om het duurzaam te doen?
Het is niet altijd common sense om het duurzaam te doen want vaak is het duurder. Soms kom je er wel achter dat je kunt besparen door zuiniger om te gaan met bronnen. Maar de praktijk is dan wel dat je dat geld weer in andere projecten gaat stoppen. Je hebt altijd een spanningsveld in je bedrijfsvoering tussen hoe ver je kunt gaan in je ideologie aan de ene kant, en wat je kaartje mag kosten en hoeveel geld je moet overhouden aan de andere kant.
Er is technisch veel meer mogelijk dan wij nu doen, maar het is gewoon niet te betalen. Dan zou je kaartje twee keer zo duur worden.
3
Vindt u dat duurzaamheid een goed imago heeft? Is het niet iets voor moraalridders en geitenwollensokken?
Dat was vroeger zeker zo, maar ik denk dat het aan het veranderen is. De wil om schoner en duurzamer te consumeren is er gewoon. Maar het moet wel gefaciliteerd en gestimuleerd worden.
Dat zie je nu met auto’s, dat je minder belasting betaalt als je een schonere auto neemt. Ik denk dat dat het beste werkt en dat een heleboel mensen zich daar door laten leiden. Het gaat er uiteindelijk toch om dat de grote massa om gaat, niet een klein clubje bewusten.
3b
Vindt u het belangrijk dat alle bezoekers op het festival iets met dit onderwerp hebben, of hoeft dat niet?
Het hoeft niet. Ik zou het fijn vinden als het zo was, maar ik ben wat dat betreft heel pragmatisch. Ik weet gewoon dat het niet zo is en ik weet ook dat het nooit zo zal zijn. Ik kan hoogstens als organisatie mijn steentje bijdragen zodat mensen nooit kunnen zeggen: we weten het niet. Wij faciliteren en we proberen te werken aan een mentaliteitsverandering.
We zeggen nu bijvoorbeeld van vier van de zeven campings: dit zijn green ghetto’s. Hier heb je een vuilniszak, wij komen hem ophalen. Het enige wat we doen is een beetje marketing: dit is een schone camping, als je hem zelf schoon houdt. En dat werkt. Er blijft aanmerkelijk minder achter aan stoeltjes en andere rotzooi. Het werkt niet 100%, maar het gaat redelijk goed.
4
Per Lowlandseditie wordt ongeveer 865.000 kWh stroom gebruikt, dat is meer dan een stad als Assen of Hoorn in 3 dagen gebruikt. Is al die energie groen?
Nee. Het is heel vieze energie. Er staan gewoon dieselgeneratoren te stinken en er gaat iets van 130.000 liter diesel doorheen. We hebben daarop al wel 25% weten te besparen door met tijdsklokken te werken en de productiecapacitieit van iedere generator aan te passen aan de afname. Besparen aan de bron dus, door goed afstemmen van het gebruik.
5
Hoe probeert Lowlands haar energiegebruik te vergroenen?
Er wordt nu onderzocht of we het rondgerekend krijgen om vaste stroom aan te leggen en de Alpha-tent [de grootste festivaltent waarin 12.500 man past, red.] een vaste kap te geven. Daar willen we dan de eerste zonne-energiecentrale van Nederland van maken.
Dit is allemaal nog een idee, maar het wordt heel serieus onderzocht door Wubbo Ockels en een team van mensen en studenten dat hij om zich heen heeft, met de Club van 30 – een groep van jonge ondernemers die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan – met grote bedrijven als Eneco en Alliander en met architectenbureau Thomas Rau.
We zijn aan het uitrekenen wat de stroom nu kost en wat zo’n zonnekap die het hele jaar blijft staan aan stroom zou kunnen gaan leveren aan het net. We willen met ongeveer gelijke kosten veel schoner met energie omgaan.
Ik dacht eerst dat dit helemaal niks zou worden. Dat het een soort droomproject is dat nooit met twee voeten op aarde gaat landen. Maar de eerste resultaten van de berekeningen zijn eigenlijk best heel bemoedigend. Dus we gaan hiermee door en ik denk dat we in februari weten of het wat gaat worden. Het doel is dan om om in 2012 al die kap te hebben staan.
6
Op welke duurzame ontwikkeling van Lowlands bent u trots?
Afgelopen jaar hebben we een test gedaan met onze afvalverwerking. We hebben gezorgd dat alle materialen op het festivalterrein zoveel mogelijk recyclebaar, composteerbaar of biologisch afbreekbaar zijn. En we hebben 30 ton van ons afval naar een groene afvalverwerker gebracht. Die heeft het een tijd lang laten liggen zodat het een beetje gaat broeien door alle grassprietjes en het vocht. Dan broeit dat afval eigenlijk z’n eigen vocht eruit. Vervolgens wordt het doorgeschud zodat het zand eruit gaat en daarna wordt het gescheiden in verschillende afvalhopen en wordt het gerecycled dan wel verbrand, en dat wordt weer omgezet in groene stroom.
Dat experiment is heel goed gegaan en scheelde ons transportkosten, zodat we zelfs uitkwamen met een kleine kostenvermindering. Dan ben je wel gek als je het niet doet.
Het is gewoon een andere mindset die je moet hebben. Het kost misschien iets meer werk en iets meer nadenken, maar dat is dan een verschil dat we nu kunnen maken. Dit jaar gaan we proberen al ons afval zo te behandelen.
7
Op Lowlands is biologisch voedsel verkrijgbaar. Waarom zijn biologische en fair trade producten een logische keus voor uw festival?
Lowlands heeft vanaf het begin gezegd: die patat- en hamburgercultuur op festivals, daar willen we wat aan doen. We denken dat er ontzettend veel mensen zijn die ook op een festival anders en gezonder willen eten. Biologisch en fair trade horen daarbij en passen in ons idee van een duurzame maatschappij.
Dit begon eigenlijk nadat we mailtjes kregen van mensen die zeggen: waarom beiden jullie dat niet aan? Of: ik ben vegetariër en kan nergens iets fatsoenlijks vegetarisch krijgen. Dus daar zijn we gewoon mee begonnen op een hele pragmatische manier: er is vraag naar en blijkbaar wil ons publiek dat, dus laten we dat maar gaan doen. En dat loopt goed. We gaan voor vers bereid eten in plaats van pre-fab en gefrituurd.
7b
Willen de cateraars erin mee?
Duurzaamheid is bij hun vaak geen doelstelling. Bij sommige cateraars wel hoor, ook grote. Maar anderen zijn daar gewoon totaal niet mee bezig. Die zijn onderdeel van een groot bedrijf en die worden afgerekend op omzet en winst, niet op duurzaamheid.
Liesbeth van Tongeren, de vroegere directrice van Greenpeace, was vorig jaar voor een discussiedingetje op Lowlands. En ze zei: eigenlijk wordt de vervuiler niet bestraft, en mensen die duurzaam dingen willen produceren – die aantoonbaar beter zijn voor de wereld – die worden gestraft doordat het duurder is. En eigenlijk zou je dat om moeten draaien met belastingwetgeving. Want als je alles doorrekent dan is niet-duurzaam werken vaak juist duurder dan wel duurzaam werken, omdat vervuiling en afval niet in de prijs berekend zitten. Terwijl als je schoner wilt produceren, zit dat wel al in de prijs berekend. Dat is een fout in het systeem.
8
Lowlands omschrijft zichzelf wel als tijdelijke mini-maatschappij die model kan staan voor de rest van het land. Welke lessen kunnen we van Lowlands leren?
Ja, welke lessen. Ik wil er niet al te hoogdravend over zijn. Maar je kunt toch wel zeggen: dat het kan. En waar een wil is, is een weg.
Maar ik wil niet met het vingertje wijzen, ik wil het gewoon doen. Ik zie ook wat de praktijk is. We hebben bijvoorbeeld geprobeerd dat iedereen z’n vuilnis in vuilnisbakken op het terrein zou gooien, maar de praktijk is toch dat driekwart op de grond terecht komt omdat mensen het gewoon niet doen.
Ik kan daar dan ontzettend veel energie in stoppen en mensen erbij zetten die zeggen: plastic bekertje hier! Je papieren bordje daar! Dat is enorm arbeidsintensief en met een slagingskans van niks.
Dus we zeggen: goed, hoe kunnen we het dan zelf zo doen dat het uiteindelijke resultaat toch beter is dan we nu hebben? Zo zijn we gaan experimenteren met het zo groen mogelijk verwerken van ons afval.
We doen alles al volgens de milieuwetgeving, maar wij vinden zelf dat we het beter moeten doen. En ook al is maar voor drie dagen, Lowlands is een stad. Er wonen bij elkaar 60.000 mensen, we zijn zo groot als Assen. Dus alles wat op Lowlands kan, kan ook in jouw stad of thuis. Die voorbeeldfunctie wil ik wel hebben.
9
Waar zou duurzaamheid in Nederland de komende jaren het meest mee geholpen zijn?
Simpelweg met strakkere wetgeving. Als je alleen al ziet hoeveel verschillende verpakkingsmaterialen er zijn en hoe moeilijk het is die achteraf weer te scheiden. Op Lowlands hebben we gezegd: bepaalde materialen komen het terrein niet meer op, want dat kunnen we niet meer verwerken. Daar moet je mensen echt toe dwingen. Sommige grote cateraars hebben we twee jaar van tevoren gezegd: dan en dan moet het in orde zijn. Dan willen we het spul niet meer zien. Vervolgens hebben ze één of ander lulverhaal waarom het toch niet gelukt is. En dan zeg ik op een gegeven moment gewoon tegen ze: jammer dan, dan kom je er niet meer op. Als ik het morgen bestel zoals ik het wil, heb ik een miljoen bekertjes of een miljoen bordjes die aan die eisen voldoen, dus waarom kun jij dat niet?
Op dat moment ben ik eigenlijk wetgever van mijn kleine landje. Ik denk dat het in het groot ook zo werkt. Al die halfzachte convenanten die afgesloten worden, en ‘we gaan het zelf wel reguleren’. Uiteindelijk geloof ik dat dat gewoon uitstel is.
10
Wat wordt uw volgende groene actie?
Wij concenteren ons nu op het duurzaam verwerken van ons afval en het bouwen van een zonnekap, zodat Lowlands leverancier wordt van haar eigen energie.
De reden dat we dit doen is eigenlijk heel simpel. Ik was een keer op een festival in Amerika. Daar stond met koeienletters op de muur geschreven: we are the people we’ve been waiting for. Als je gaat wachten tot een ander het doet, dan gebeurt het niet. Je zult het zelf moeten doen.
***
In de tweewekelijkse serie Tien over Groen van Duurzaamnieuws.nl vragen we bekende Nederlanders hoe zij over duurzaamheid denken. Lees de eerdere gesprekken via deze pagina.
Gerelateerde verhalen
