Een jongetje wordt behandeld aan zijn verwondingen, een dag na de aardbeving. Foto: UN Photo / Logan Abassi

Wie heeft meegelezen, weet dat Haïti een gruwelijke geschiedenis achter zich heeft. Het land was de orkanen van 2008 nog niet eens te boven toen de grootste klap in 200 jaar kwam. De aardbeving van 12 januari 2010 vernietigde vooral in het zuiden van het land vele tienduizenden huizen en andere gebouwen. Het precieze aantal doden is omstreden, maar ligt vermoedelijk boven de 200.000.

Het drama was compleet. Kinderen verloren hun ouders, ouders verloren hun kinderen. Driekwart van de hoofdstad Port-au-Prince werd verwoest. Veel mensen raakten zwaar getraumatiseerd, ze durven de gebouwen die zijn blijven staan niet meer in. Lichamen van slachtoffers lagen dagenlang aan de kant van de weg.

Na de ramp kwam de internationale gemeenschap snel in actie. Hulp werd toegezegd. Cuba was snel ter plekke en verzette relatief veel werk. De Amerikanen zonden troepen om de invoer van hulpgoederen te coördineren en de orde te handhaven. Of dat laatste nodig was wordt betwist. Er ontstond een logistieke nachtmerrie, maar uiteindelijk kwam de hulp op gang. Overal ter wereld werden bakken met geld ingezameld om de reddingsactie te bekostigen.

Een Cubaanse arts vacccineert een vrouw vlak buiten Port-au-Prince. Cuba heeft goede banden met Haiti, en is nauw betrokken bij reddingsacties. Foto: UN Photo / Sophia Paris

Gemengd beeld

De VN, die al in het land aanwezig was in het kader van de vredesmissie MINUSTAH, verloor veel materieel en mensen, maar deed net als andere hulporganisaties zijn uiterste best om hulp te bieden aan de mensen die dat het meest nodig hadden. Dat laatste lukte lang niet altijd, omdat veel hulporganisaties geen hulp boden in gebieden waar de veiligheid van hun medewerkers niet gegarandeerd werd door de aanwezigheid van troepen. De armste, minst toegankelijke wijken, moesten dus het langst op hulp wachten.

De Haïtiaanse overheid was al zwak, maar werd nog verder lam gelegd door de ramp. De reddingsactie werd daarom vooral geleid door andere landen – de VS voorop, en door de VN en hulporganisaties.

Er was zowel kritiek als lof op de aanpak van de Amerikanen, die met een flinke militaire aanwezigheid de nadruk legden op ordehandhaving. Overigens heeft de VS het grootste deel van zijn troepen inmiddels teruggetrokken. Er was kritiek op opportunistische krachten in het buitenland die gebruik probeerden te maken van de chaos in het land om hun eigen belang te dienen. Zoals bij elke grote reddingsactie werden er fouten gemaakt. Toch was de wereldwijde reactie hoopvol.

Een compleet ingestorte wijk in Port-au-Prince, een dag na de aardbeving. Foto: UN Photo / Logan Abassi

Veerkracht

Hoopvol was ook de reactie van de Haïtianen. Verreweg het meeste reddingswerk werd door hen verzet. De bevolking had honger, maar er braken geen rellen uit. Mensen bleven ondanks alles relatief kalm. Ze hielpen elkaar. Presidentieel adviseur Patrick Elie riep dan ook op geen medelijden te hebben met Haïti:

“Haiti should not be pitied, please. Haiti should be helped (…). Not looked down upon, but probably looked at for some new lessons in solidarity, in discipline, in resilience.”

De veerkrachtigheid van de Haïtianen is een ding, de weerbarstigheid van de natuur iets anders. Het regenseizoen staat voor de deur. Door de verwoestijning is het risico op modderstromen groot. Dat zou de penibele situatie van de arme bevolking nog erger maken.

Of het de Haïtianen, de hulporganisaties en de VN gaat lukken om de talloze tentenkampen op tijd weerbaar te maken tegen de tropische regen, zal de komende tijd blijken.

• Direct door naar het volgende stuk van Haïtiweek: Goedkoop beton
• Naar het weekoverzicht

Meer lezen of zien

• Zie de verwoesting in foto’s, 48 uur na de ramp.
• Zie de verschrikking van akelig dichtbij.
• Bekijk meer foto’s, video’s en infographics over de aardbeving
• Bekijk een nieuwspagina van de dag na de aardbeving.
• Lees een analyse van de eerste hulp en de uitdagingen van de wederopbouw door Roger Ridle, die het boek “Does Foreign Aid Really Help?” schreef.
• Lees een uiteenzetting over hoe reddingswerk in de toekomst beter kan.
• Bekijk een item in Netwerk over het trauma van de bevolking en het belang van onderwijs, zelfs nu.
• Lees Wikipedia’s pagina over de ramp.

***