Ben jij wie jij bent op Facebook, of ben je daar iemand anders? Iets minder dan jezelf, iets anders — een meer gepolijste versie van jou, een ideale projectie, een oppervlakkige uitvoering van wie je graag uitstraalt te zijn?
Ik wel, zoveel is zeker. Zo zeg ik dingen op Facebook die ik nooit in het echt zou zeggen of schrijven, zoals daar zijn: “Dat is het grappigste dat ik ooit heb gezien!” En: “Vet! Had ik nog nooit van gehoord!” En: “Haha, wat geestig! Dankjewel voor het doorsturen en tot gauw!”
Veel uitroeptekens, vrolijke berichten, enorm loze teksten ook vaak.
Dat we niet helemaal de gebrekkige en rauwe versie van onszelf zijn op Facebook weten we allemaal en is op zich niet erg — niemand zegt dat dat moet. Maar het is wel een bijzonder vreemd gebeuren, als je erover nadenkt.
Zadie Smith schreef hier in The New York Review of Books onlangs een razend interessant stuk over, naar aanleiding van de film over Facebook-oprichter en oppertsaar Mark Zuckerberg, The Social Network. (Goeie film ook, trouwens.)
Hier enkele passages, maar lees vooral het hele stuk: Generation Why?
Master programmer and virtual reality pioneer Jaron Lanier (b. 1960) (…) understands us well, and has written a short and frightening book, You Are Not a Gadget… Lanier is interested in the ways in which people “reduce themselves” in order to make a computer’s description of them appear more accurate. “Information systems,” he writes, “need to have information in order to run, but information underrepresents reality” (my italics). In Lanier’s view, there is no perfect computer analogue for what we call a “person.” In life, we all profess to know this, but when we get online it becomes easy to forget. In Facebook, as it is with other online social networks, life is turned into a database, and this is a degradation, Lanier argues, which is
based on [a] philosophical mistake…the belief that computers can presently represent human thought or human relationships. These are things computers cannot currently do.
We know the consequences of this instinctively; we feel them. We know that having two thousand Facebook friends is not what it looks like. We know that we are using the software to behave in a certain, superficial way toward others. We know what we are doing “in” the software. But do we know, are we alert to, what the software is doing to us? Is it possible that what is communicated between people online “eventually becomes their truth”? What Lanier, a software expert, reveals to me, a software idiot, is what must be obvious (to software experts): software is not neutral. Different software embeds different philosophies, and these philosophies, as they become ubiquitous, become invisible.
(…)
When a human being becomes a set of data on a website like Facebook, he or she is reduced. Everything shrinks. Individual character. Friendships. Language. Sensibility. In a way it’s a transcendent experience: we lose our bodies, our messy feelings, our desires, our fears. It reminds me that those of us who turn in disgust from what we consider an overinflated liberal-bourgeois sense of self should be careful what we wish for: our denuded networked selves don’t look more free, they just look more owned.
(…)
Shouldn’t we struggle against Facebook? Everything in it is reduced to the size of its founder. Blue, because it turns out Zuckerberg is red-green color-blind. “Blue is the richest color for me—I can see all of blue.” Poking, because that’s what shy boys do to girls they are scared to talk to. Preoccupied with personal trivia, because Mark Zuckerberg thinks the exchange of personal trivia is what “friendship” is. A Mark Zuckerberg Production indeed! We were going to live online. It was going to be extraordinary. Yet what kind of living is this? Step back from your Facebook Wall for a moment: Doesn’t it, suddenly, look a little ridiculous? Your life in this format?
The last defense of every Facebook addict is: but it helps me keep in contact with people who are far away! Well, e-mail and Skype do that, too, and they have the added advantage of not forcing you to interface with the mind of Mark Zuckerberg—but, well, you know. We all know. If we really wanted to write to these faraway people, or see them, we would. What we actually want to do is the bare minimum, just like any nineteen-year-old college boy who’d rather be doing something else, or nothing.
Lees Generation Why?





Maar als je mensen vertelt dat ze op FB helemaal niet zijn wie ze denken te zijn, dan stuit het ze tegen de borst. Getuigen de massale reacties op dit blogje van nrcnext http://www.nrcnext.nl/blog/2011/01/05/ik-zit-niet-op-facebook-en-ik-wil-het-ook-echt-niet/
Ja, dat het mensen tegen de borst stuit lijkt me een teken dat er iets aan de hand is. En ik vind het een goed stukje, herkenbaar.
Maar dit slot: “Je raakt het vermogen kwijt om onderscheid te maken tussen belangrijke en onbelangrijke zaken” is natuurlijk onzin.
Het gebruik van Facebook geeft juist inzicht in een hellend vlak met twee uitersten: waardevolle en waardeloze communicatie.
Nah, dat is niet helemaal waar natuurlijk..Facebook is exact wie je bent, als jij een zelfophemelende narcistische klootzak bent, dan heb je waarschijnlijk een compleet doordachte facebook pagina.. Als jij een gezellige goedzak bent die het makkelijk vindt om zo contact te houden met (internationale) vrienden, staat er waarschijnlijk veel onzin op je facebook bijv.. Er was hier een hele interessante reportage over op de publieke omroep laatst, maar ik kan hem niet meer vinden!
Ook iets met dat als je niet op facebook zou gaan je vrienden zou verliezen en zo uiteindelijk alsnog wordt “gegijzeld” door de social media..dus “struggle against” is zo makkelijk nog niet!
Oneens. Je hoeft geen narcist te zijn om narcistische trekjes te vertonen op eens “sociaal” online platform — sterker, daartoe wordt je uitgenodigd. En Facebookt de gezellige goedzak ook op de dagen dat alles even tegen zit? Heb jij weleens een dislike button gezien op FB?
Facebook faciliteert het liefst een eenzijdig frivole versie van de werkelijkheid. Het versimpelt, strijkt glad, maakt uniform. Dit zijn allemaal consequenties van de vorm van het platform.
Belangrijker is nog de idee van reductie. Je kunt geen mens zijn op een website. Zie het misverstand waarover Lanier schrijft, hierboven geciteerd.
Dit alles laat onverlet dat FB ook voordelen heeft. Voor mij wegen die nog steeds op tegen de nadelen, daarom zit ik er nog steeds tamelijk actief op.
Toch nog gefunden! http://player.omroep.nl/?aflID=11850855 erg interessant.
De narcist en de goedzak waren op deze manier een beetje uitersten natuurlijk, maar zoals ook in de post hieronder staat het is niet facebook specifiek om een andere “versie” van jezelf te hebben. Herinner bijvoorbeeld “american beauty” mensen maken vaak een schijnpersoonlijkheid of overdrijven bepaalde zaken. Dat is het gevolg van een sociaal bestaan, zelfs mensapen doen dat!
Daarbij is het belangrijkste punt denk ik nog wel dat “social media” vaak worden gezien als een vervanging van de huidige maatschappij, terwijl ik het juist als een aanvulling zie. En dat is ook waar Lanier de fout en gaat, en jij misschien ook wel, dat je identiteit verliest.
OK top, ga die docu zeker even kijken. Je hebt trouwens gelijk dat we FB niet moeten zien als vervanging van het echte leven, ik denk ook niet dat we als mens identiteit verliezen. Het misverstand waar Lanier op doelt is volgens mij dat we onbewust aannemen volwaardige mensen te kunnen zijn online. Terwijl er altijd iets van onszelf achterblijft als we een gedachte, een grap, whatever, op FB zetten. We worden, zo je wilt, oppervlakkige maar doelbewuste karikaturen van onszelf.
Interessant onderwerp!
Wat ik hieraan wil bijdragen, ter overweging: in real-life ben ik in verschillende contexten ook verschillende personen. En die zijn ook met grote regelmaat frivoler en gereduceerder dan ik echt ben.
Mijns inziens is dit “versie van jezelf” een universeel fenomeen en niet specifiek voor FB. De rol van FB is mijns inziens het aanzwengelen van onder de oppervlakte lopende identiteitsdiscoursen.
Staan we weer op scherp!
Hoi Anke, goed punt. Ik heb mezelf in dit kader weleens gekscherend Jelmer “De Kameleon” Mommers genoemd. Ben met je eens dat dit een universeel ding is — iedereen heeft dat in meer of mindere mate.
Bedoel je met aanzwengelen meer zichtbaar maken? Want zo zie ik het: op FB wordt ons duidelijk hoe erg schijn en zijn uit elkaar kunnen lopen. In die zin is het ultieme verbindingsideaal van Mark Zuckerberg totaal gefaald — FB faciliteert eerder een disconnect binnen haar gebruikers, een ontkoppeling tussen schijn en zijn.
Ik ben het met je eens dat middels FB discrepanties tussen schijn en zijn aan het licht komen. Maar dat is niet specifiek voor alleen het medium FB; meerdere media zijn FB hierin voorgegaan.
FB maakt mijns inziens dus enkel de discussies/wetenschappelijke discourses weer wakker, zodat deze weer even aan de oppervlakte komen, en er daarna ook weer in verdwijnen, tot een ander medium weer aan de grondslag zal liggen van precies hetzelfde effect. Dat bedoel ik met ‘aanzwengelen’.
Wat betreft het verbindingsideaal: verbinden van schijn en zijn lijkt me een wel érg idealistische functie om aan een digitaal medium te plakken. Maar het klinkt wel mooi. Misschien is dat good enough voor Mark.
Misschien heeft Mark wel gewoon niet zoveel ideeën en loopt hij straks lekker weg met een grote zak geld nadat hij voor de grap een smoelenboek voor z’n universiteit maakte..
Ik zou het ook vrij grappig vinden als ik een bedrijf a 35 miljard had en ik toch nog steeds de enige was die echt bepaalde wat er gebeurde! Misschien zou ik zelfs wel overal plaatjes van mezelf verstoppen en dat ze dan opeens overal opduiken! Maar ja…dat ben ik.