GRONINGEN – Terwijl het radiocontact met een nieuw hulpkonvooi richting Gaza is verloren en Israël heeft gezworen het schip tegen te houden, worden de gevolgen van Israëls onderschepping van zo’n zelfde konvooi afgelopen maandag duidelijk. De diplomatieke rel van het begin van deze week is gaan liggen. De VS staan nog steeds toe dat Israël zich weinig van de internationale gemeenschap aantrekt.

Bij de entering schoten Israëlische commando’s zeker negen activisten dood. Israël meent dat het in zijn recht stond, omdat het doel van het konvooi niet het brengen van hulpgoederen zou zijn, maar het doorbreken van de blokkade van Gaza. Dat kan Israël niet accepteren, omdat dan in de toekomst wapens Gaza ingevoerd zouden kunnen worden.

Netanyahu merkte dan ook op dat het hier niet ging om een “love boat”, omdat de Israëlische soldaten die het schip enterden werden aangevallen door de activisten. Israël zond beelden de wereld in die deze lezing moesten ondersteunen.

Veroordeling

De internationale gemeenschap heeft de acties van Israël echter hard veroordeeld. Wereldwijd gingen tienduizenden mensen uit protest de straat op. Ook in Den Haag werd gedemonstreerd, waarbij het tot een aanvaring (video) kwam tussen demonstranten en de ME. Veel landen, waaronder Nederland, riepen hun Israëlische ambassadeurs op het matje.

De VN-veiligheidsraad eiste dat Israël de gevangen activisten vrij zou laten, wat het inmiddels heeft gedaan.

Onderzoek

Ook moest er volgens de Veiligheidsraad een onpartijdig, door de VN geleid onderzoek worden ingesteld naar de gebeurtenissen. Gisteren suggereerde Angela Merkel in een telefoongesprek met de Palestijnse leider Mahmoud Abbas nog een “volledig, transparant onderzoek” door de Europese Unie, de Verenigde Naties, Rusland en de Verenigde Staten.

Israël is echter niet bereid mee te werken, het wil alleen een intern onderzoek door het eigen leger.

Het is niet de eerste keer dat Israël weigert mee te werken aan een internationaal onderzoek naar haar militaire optreden. Zo weigerde Israël medewerking aan een onderzoek naar de oorlog in Gaza in de winter van 2008-2009. Toen het rapport dat zowel Israël als Hamas van oorlogsmisdaden beschuldigde uitkwam en de commissie voor de mensenrechten van de VN de uitkomsten onderschreef, reageerde Israël boos. Het rapport werd afgeschreven als “eenzijdig”.

Blokkade

Verder is deze week geëist dat Israël de blokkade van Gaza per direct opheft. Onder meer de secretaris-generaal van de VN Ban Ki-Moon drong daarop aan. De blokkade is er sinds 2007, toen Hamas door verkiezingen in Gaza aan de macht kwam. Hamas wordt door Israël, de VS en de EU beschouwd als een terroristische groepering.

Israël staat niet helemaal stil. Een anonieme Israëlische functionaris zei tegen persbureau Bloomberg dat het land mogelijkheden onderzoekt om het embargo op de invoer van goederen in Gaza te herzien. Maar voorlopig zijn die regelingen niet concreet.

Amerika

De VS speelt in dit alles een beslissende rol. Minister van Buitenlandse zaken Hillary Clinton veroordeelde en betreurde in een persconferentie de aanval. Ze zei dat de VS voorstander is van een onafhankelijk onderzoek, in principe door Israël zelf.

De VS stemde in de commissie voor de mensenrechten van de VN dan ook tegen het eerder genoemde onderzoek door de VN. Volgens de Amerikaanse ambassadeur Eileen Chamberlain Donahoe leidde zo’n onderzoek tot een oordeel, terwijl de feiten nog niet helemaal duidelijk zijn.

Nederland

Ook Nederland stemde tegen een onafhankelijk onderzoek door de VN. Als reden werd opgegeven dat nog moest worden vastgesteld wat de rol van de VN zou zijn en dat er te weinig voorstellen van de EU voor het onderzoek waren overgenomen. Ook Italië stemde tegen. Negen andere landen onthielden zich van stemming.

Vice-president Joe Biden nam het in een interview voor Israël op. “Je kunt erover twisten of Israël mensen op dat schip had moeten droppen, maar de waarheid is dat Israël – dat in oorlog is met Hamas – het recht heeft te weten of er wapens worden ingevoerd.”

In bescherming genomen

Amerika geeft dus een gemengde reactie op de aanval. Er kwam een harde veroordeling, maar geen steun voor een internationaal onderzoek. Daaruit is op te maken dat Amerika de druk op Israël opvoert, maar het land voorlopig op cruciale momenten nog in bescherming neemt.

Als Israël in de toekomst blijft weigeren volgens internationale standaarden verantwoording af te leggen, wordt het op een dag nog denkbaar dat Amerika haar afvalt.

Foto’s: Het Witte Huis