Foto: Martin Heinsius (flickr)
Commentaar
30 maart 2010 (NB De tijdsnotatie hierboven klopt niet)
Volgens demissionair minister van Economische Zaken Maria van der Hoeven (CDA) moet Nederland subsidies voor duurzame energie niet voor eeuwig blijven subsidiëren. De subsidies zouden teveel kosten en bedrijven lui maken. Dat schrijft ze vandaag in een opiniestuk in De Volkskrant.
De krant interpreteert de stelling van Van der Hoeven op de korte termijn met de parafrase: “Geen subsidie meer voor duurzame energie.” Dat is wat kort door de bocht, maar in de kern is dat wel wat Van der Hoeven zegt: we moeten die subsidies afschaffen. Misschien niet vandaag, maar anders morgen.
In het artikel voert Van der Hoeven ‘economische’ argumenten aan die stuk voor stuk hun punt missen. Duurzame energie moet wel degelijk gesubsidieerd blijven worden. Ik ga hier een aantal punten langs.
Het gaat niet echt om de energie
Maria van der Hoeven: “Een betrouwbare energievoorziening is van levensbelang voor onze economie. Duurzame energie draagt daar aan bij, maar is vooral nodig voor economische groei en groene werkgelegenheid.”
Duurzame energie, lijkt ze te zeggen, is niet echt nodig om de duurzame energie. Dat is even grappig als dom. Want iedereen weet dat de olie opraakt en we daar wel degelijk alternatieven voor nodig hebben. Het gaat wél om energie.
Kernenergie dan maar?
Een betrouwbare energievoorziening die nu rendabel is, geeft Van der Hoeven aan, is kernenergie. Dat is onzin. Het duurt op z’n minst vijf jaar voordat een nieuwe kerncentrale gebouwd af is, maar belangrijker nog: kernenergie is niet goedkoop. Het lijkt goedkoop, omdat de kosten van het kernafval dat over honderden jaren nog steeds giftig is, niet (juist) worden meegerekend.
Je zou zelfs kunnen zeggen dat kernenergie onbetaalbaar is: toekomstige generaties kunnen er bakken met geld tegenaan gooien, maar de bakken met kernafval verdwijnen niet.
Als je vanuit een economisch perspectief over duurzaamheid spreekt maar de reële economische kosten van vieze energie buiten beschouwing laat, heb je er weinig van begrepen.
Feed-in
Van der Hoeven zet zich ook af tegen het Duitse feed-in systeem, waarbij burgers die een zonnepaneel kopen een prijsgarantie krijgen voor de energie die ze overhouden nadat ze hun eigen huishouden hebben voorzien. Huizen worden zo kleine, winstgevende energiecentrales.
Te duur, volgens Van der Hoeven. Zulke “subsidie-infusen kosten heel veel maar zorgen niet voor de beste versterking van de economie.”
Ze heeft weer ongelijk. Want de kosten van het Duitse systeem worden verhaald met een kleine heffing op consumenten die nog steeds grijze energie gebruiken. De vervuilers betalen zo voor de zekerheid van de groene energieproducenten. Feed-in is dus helemaal geen subsidie, het is een systeem om de energiemarkt te sturen en het werkt in Duitsland uitstekend.
Bijkomend voordeel van het feed-in systeem is dat de productie van energie sterk gedecentraliseerd wordt: huishoudens kunnen steeds meer zelf voor hun energie zorgen. In de opvatting van Van der Hoeven is dat misschien niet “de beste versterking van de economie,” maar dat is een opvatting, geen feit.
Afschaffen? Was de overheid al begonnen dan?
Uit het stuk van Van der Hoeven komt het gevoel naar voren dat de overheid tot op heden heel veel uitgeeft aan subsidies. Dat kan wel wezen, maar ze sorteren geen grote effecten. Nederland loopt op dit gebied achter in Europa. Om daar iets aan te doen moet niet de subsidie worden afgeschaft, maar moet de bureaucratie worden weggewerkt. De subsidies die Van der Hoeven wil afschaffen zijn totaal niet werkbaar. Dat was de rode draad in een interessant gesprek in Buitenhof hierover, op 10 januari dit jaar.
De suggestie van Van der Hoeven dat subsidies niet het gewenste effect sorteren kan wel degelijk waar zijn, maar dat hoeft niet perse te komen door de subsidies. Het kan ook gewoon komen doordat de overheid zijn werk niet goed doet. Doordat bureaucratie de boel ophoudt.
Keerzijde
Maar ik ben het ook op een paar punten eens met Van der Hoeven. Subsidies zijn niet ideaal. Beter werkt het om niet-duurzame bedrijven zwaarder te belasten, zodat groene bedrijven een concurrentievoordeel hebben. Op de jaarrekening van een bedrijf maakt het niet uit of je gewenste praktijken subsidieert of dat je ongewenste praktijken belast. Maar de psychologische prikkel is anders.
Ik ben ook met Van der Hoeven eens dat de neurotische vermindering van CO2-uitstoot niet de eerste of de enige zorg van de duurzaamheidsbeweging moet zijn. Al was het maar omdat een beweging die zich daarop fixeert zich ontvankelijk maakt voor tegenbewegingen die met schimmig wetenschappelijk bewijs het fundament onder haar boodschap wegslaan.
Kijk dan ook op de lange termijn
Beter kunnen we inderdaad op de lange termijn kijken. En daarbij is het economisch gezien wel degelijk van belang over te stappen op duurzame energie. De suggestie van Van der Hoeven dat duurzame energie maar één onderdeel is van een grotere puzzel klopt, maar dat betekent niet dat we er de subsidiestekker uit moeten trekken.
Gerelateerde verhalen
Duurzame energie wordt pas interessant voor bedrijven als dit financieel voordelig is. Dit punt komt vanzelf, want de ‘oude’ grondstoffen raken op en worden dus straks duurder dan de duurzame varianten. Subsidies geven aan bedrijven die nu al overstappen is oneerlijk en zinloos. Het levert concurrentievervalsing op voor kleine bedrijven die om bepaalde redenen niet aan de regeltjes voldoen. Bovendien zullen grote multinationals als Shell eerst de oude grondstoffen opmaken, voordat ze overstappen op nieuwe.
Het punt is juist dat we de overstap naar duurzame energie moeten versnellen, en dan mag je oude reuzen als Shell best dwingen sneller bij te sturen. Als we op Shell moeten wachten om de wereld te redden, kunnen we het wel schudden.
Concurrentievoordeel (of ‘vervalsing’) voor groene bedrijven lijkt me prima. We willen mensen die geld inzetten om goede dingen te doen toch zeker stimuleren over mensen die alleen maar hun eigenbelang (of dat van hun aandeelhouders) nastreven?
Waarom dat financiele kantelpunt waarop het winstgevend wordt duurzaam te zijn, niet dichterbij brengen? Het komt toch wel hoor, dat ben ik met je eens, maar hoe sneller…
Interessant stuk! Ik ben eigenlijk benieuwd wat je dan wel als een goede oplossing voor het energie probleem ziet..
Daarnaast vind ik dat je over kernenergie zo af en toe wat kort door de bocht gaat..”een kerncentrale kost 5 jaar om te bouwen” dat zal bij andere soorten van energie niet veel minder zijn voor dezelfde capaciteit.. Bovendien hebben kerncentrales ook andere grote voordelen, zoals het maken van medische isotopen.
Daarnaast is radio actief vrijwel niet schadelijk als het is opgewerkt, juist omdat de halfwaarde tijd zo verschrikkelijk laag is.. De kosten voor kernafval zijn niet te overzien natuurlijk, omdat niet bekend is wat de toekomst brengt, daarom kun je erg weinig uitspraken over doen in mijn opinie.. Niet dat ik perse een groot voorstander ben van kernenergie, maar ik depolariseer wel graag!
Ik denk dat het feed-in tarief een goede regeling is. Daar heb ik eerder een betoog voor geschreven, dat vind je hier.
Over de capaciteit van alternatieven voor kernenergie heb je natuurlijk gelijk, dat duurt ook even. Maar als ik kan kiezen ga ik toch voor werkelijk duurzame energiebronnen (zon, wind) boven kernenergie.
Windparken werken 17% van de tijd: te weinig wind of te veel. Je hebt dus altijd standby centrales nodig. Gewoon dubbele investering. Daar kun je niets aan doen, dus men kan er beter mee ophouden, het is geen duurzame oplossing.
In de reactie wordt er van uitgegaan dat CO2 slecht zou zijn. CO2 is een plantenvoedsel. CO2 is niet de oorzaak van klimaatschommelingen. Het is absurd dat de linkse kerk, d.m.v.emissierechten geld wil ophalen dat dan door de VN uitgedeeld zou moeten worden als ontwikkelingshulp.
@Jan Alsof windenergie de enige vorm van duurzame energie is. Waterkracht, zonnecellen, biomassa…
Quote:
“Van der Hoeven zet zich ook af tegen het Duitse feed-in systeem, waarbij burgers die een zonnepaneel kopen een prijsgarantie krijgen voor de energie die ze overhouden nadat ze hun eigen huishouden hebben voorzien.”
Dan heeft u het niet goed begrepen, dat “overhouden”, want dat is typisch Nederlands en beslist niet “het gebruik” in veel andere landen, met wereldmarkt Duitsland (vorig jaar mogelijk 3.850 MWp bijgeplaatst) als Het Grote Voorbeeld.
Het is tot en met 1 januari 2009 in Duitsland standaard dat ALLE opwek via de door de zonnestroom opwekker in eigen bezit hebbende, fysiek van de standaard netmeter gescheiden Einspeise Meter direct het net op gaat, en voor de 20+ jarige vaste invoedingstarieven door de netbeheerder wettelijk verplicht wordt uitbetaald.
Pas sinds 1 januari 2009 is als noviteit een met heel erg veel vraagtekens en belastingtechnische kronkels omgeven “Selbstverbrauch” optie (dus: keuze, kan per maand worden gedaan) in het EEG (Novelle 2009) ingebracht. Die echter tot nu toe nog nauwelijks wordt gebruikt. En die bij groot succes (nog geen enkel zicht op, ook al kan het in theorie zeer lucratief zijn met de huidige en komende tarieven) mogelijk tot hoge kosten voor de samenleving en het opblazen van het tienjarige succesverhaal genaamd het EEG (Erneuerbares Energien Gesetz, uitsluitend voor de opwekking van hernieuwbare elektriciteit) zou kunnen gaan leiden. Aldus een diepgravend artikel in het vakblad Photon (maart nummer 2010).
In het geval van “keuze voor Selbstverbrauch” geldt een hogere financiële opbrengst voor de “zelf gebruikte” stroom, en een lager, maar ook vastliggend tarief voor de op het net ingevoede stroom (het restant). Beide stromen moeten worden bemeten, en de netbeheerder betaalt beiden uit. Dit is totaal anders als het “gepruts achter de meter” in Nederland, hetzij binnen de verschrikkelijke SDE (2009: maximaal 6 MWp nieuwe capaciteit opgeleverd…), hetzij daarbuiten (beruchte “salderingsartikel” wat tot op de dag van vandaag regelmatig tot confrontaties tussen zonnestroom opwekkers en netbeheerders leidt…).